Thema 4: Woningbouw
In Westerkwartier is het goed wonen. Zowel in kleine kernen als in grotere dorpen wonen en leven mensen met veel plezier. Om dat in stand te houden is wel wat nodig. Ook in Westerkwartier is een tekort aan woningen. Om zoveel mogelijk mensen in onze gemeente passend te laten wonen, gaan we verder op de reeds ingeslagen weg en bouwen we flink door, maar scherpen we onze ambities wel aan. Gemêleerde wijken en leefbaarheid in onze dorpen staan daarbij centraal. De twee verschillende snelheden in onze gemeente ook. Grote dorpen vragen in aanpak iets anders dan kleinere dorpen. Op dat maatwerk willen we ons woningbouwprogramma toespitsen.
We blijven bouwen
Onze ambitie is om zo’n 375 wooneenheden per jaar te realiseren. Daarmee continueren we de bouwstroom van de afgelopen jaren. We nemen wel onder de loep voor welke doelgroepen we woningen bouwen. Onze ambitie is om nog meer vraaggericht te gaan bouwen. Dit betekent dat we, met de dorpswoonplannen als basis, per kern goed kijken aan welke soorten woningen en woonvormen de meeste behoefte is.
Op dit moment zijn er dwars door de gemeente 130 woningbouwprojecten. Deze verschillen in schaal en doorlooptijd. Door woningsplitsing, de ruimte-voor-ruimteregeling, bouwen op inbreidingslocaties en verpauperde plekken in dorpen en het faciliteren van creatieve woonoplossingen, zoals collectief particulier opdrachtgeverschap, voegen we niet alleen nieuwe wooneenheden aan de bestaande voorraad toe, maar verbeteren we de huidige woningvoorraad ook op een slimme manier. We denken hierbij aan bijvoorbeeld hoogbouw, het optoppen van woningen, flexwoningen en tiny houses. We gaan sturen op actiever grondbeleid.
Stimuleringsfonds woningbouw Westerkwartier
Deze ambitie komt ook met een uitdaging. Bouwen kost geld. De woningbouwmarkt is een complex geheel en prijzen zijn gestegen. Daardoor sluit het aanbod van de markt niet per definitie aan op de vraag uit de samenleving. Om het vraaggericht bouwen te stimuleren en het verschil in opbrengst te kunnen bekostigen, richten we deze coalitieperiode een fonds op: het stimuleringsfonds woningbouw Westerkwartier. Uitgangspunt is dat in dit fonds geld gereserveerd is, wat maatwerk op woningbouwgebied in de dorpen mogelijk maakt. We differentiëren daarbij naar kernen en doelgroepen. Hierbij spreken wij, binnen onze mogelijkheden, onze eigen middelen aan én doen we een beroep op externe financieringsbronnen.
Volkshuisvestings-programma en verordeningen
In 2027 is het Volkshuisvestingsprogramma van de gemeente Westerkwartier gereed. Daarin wordt onder andere aandacht besteed aan flexwoningen als flexibele schil van de woningvoorraad. We willen hiermee een tijdelijke versnelling in de woningbouwopgave in Westerkwartier realiseren.
In het Volkshuisvestingsprogramma wordt ook de urgentieverordening opgenomen. Deze verordening regelt dat er voor verscheidene urgente doelgroepen (denk daarbij aan spoedzoekers, beschermd wonen, maatschappelijke opvang) met voorrang naar een sociale huurwoning wordt gezocht. Met deze verordening vervalt het voorrangsbeleid dat specifiek gericht is op statushouders. Zij worden vanaf dan gezien als één van de urgente doelgroepen. Hiermee voldoen we als gemeente aan onze wettelijke taak.
In 2027 wordt het ligplaatsenbeleid opgeleverd, waar ook het woonbootbeleid onderdeel van is.
Sociale woningbouw
Met woningbouwcorporatie Wold en Waard blijven we afspraken maken om reguliere én urgente woningzoekenden goed te kunnen huisvesten. Dit is een gezamenlijke maatschappelijke opgave. Jaarlijks maken we als gemeente, woningbouwcorporatie en huurdersplatform prestatieafspraken met elkaar daarover.
Een afspraak waar we aan gehouden zijn, is dat 30% van onze totale nieuwe woningbouwvoorraad bestaat uit sociale huurwoningen. We maken afspraken met Wold en Waard over hoe we dit percentage per project waarmaken. En hoe dit, als het in een bepaald project niet haalbaar wordt geacht, elders alsnog door de woningbouwcorporatie gerealiseerd wordt. Betaalbaar wonen in de eigen omgeving moet voor iedereen in Westerkwartier haalbaar zijn.
Onderzoek
In de komende periode laten we een aantal onderzoeken uitvoeren, die het woonbeleid van de gemeente en het woongenot in de gemeente kunnen optimaliseren.
Zo gaan we kijken of het mogelijk is om op bepaalde plekken in de gemeente welstandsluw te bouwen. Het doel daarbij is om regeldruk voor ondernemers en inwoners te verminderen.
We gaan ook kijken of het mogelijk is om bij nieuwbouwprojecten inwoners uit Westerkwartier met kernbinding met hun directe omgeving voorrang te geven bij de uitgifte van de betaalbare koopwoningen. Of dit wenselijk is en hoe dit proces eruit zou moeten zien, wordt de komende periode verder uitgewerkt.
Tot slot kijken wij naar een ruimere visie op woningbouw in Leek/Tolbert, in relatie tot het Masterplan van het gebied. Gezien alle ontwikkelingen die daar spelen, is het raadzaam goed af te wegen welke stappen er op het gebied van woningbouw als eerste worden gezet, om de kans op nieuwbouw in deze kernen te vergroten. Inbreiding gaat voor uitbreiding, maar heeft ook een andere doorlooptijd. We maken een tijdlijn van het totaal waarmee we alle nieuwbouwopties in de kernen Leek/Tolbert in kaart brengen. Dit helpt ons om in de kernen een goede afweging te maken.
