Jaarverslag Rekenkamer 2024

2. Onderzoeken

Afgeronde onderzoeken

De onderzoeken ‘Inkoop Jeugdhulp’ en ‘Verduurzaming woon- en leefomgeving Westerkwartier zijn in 2023 afgerond. De presentaties en besluitvorming hebben echter in 2024 plaatsgevonden. Daarom gaan we in het Jaarverslag 2024 ook in op deze onderzoeken.

a. Inkoop Jeugdhulp

De Inkoop van de Jeugdhulp is onderzocht in samenwerking met de andere rekenkamers in de provincie Groningen. Met de decentralisaties hebben de gemeente omvangrijke taken erbij gekregen. Omdat jeugdzorg de gemeentegrenzen overstijgt is de dit thema in samenwerking met andere rekenkamers opgepakt. De rekenkamers in de provincie Groningen hebben een opdracht uitgezet bij Socianova. De invulling van het onderzoek is na de start bijgesteld en betreft de Transitie van de Jeugdzorg.

De hoofdvraag van het onderzoek was: 

In hoeverre sluit de inkoop van jeugdhulp door de RIGG en door de individuele gemeenten aan bij de behoeften van de betrokken Groningse gemeenten en op welke wijze is deze aansluiting van vraag en aanbod te verbeteren?

De resultaten van het onderzoek, de conclusies en aanbevelingen zijn in de raadsvergadering van 10 januari 2024 door Jan-Willem van de Kolk gepresenteerd. De raad heeft op 24 januari 2024 unaniem besloten alle aanbevelingen over te nemen. 

b. Verduurzaming woon- en leefomgeving Westerkwartier

Vanwege de actualiteit heeft de Rekenkamer gekozen voor een onderzoek naar het beleid en uitvoering van de lokale energietransitie-opgave. Nadrukkelijk is ingezoomd op het inwonersperspectief. In hoeverre worden de inwoners doelmatig en doeltreffend ondersteund? De bestuurlijke reactie is in november ontvangen en de presentatie van dit onderzoek is gehouden door de onderzoekers van BMC in het raadsoverleg van 31 januari 2024. Aanspreekpunt voor het onderzoek was Jan-Willem van de Kolk. De raad heeft in de vergadering van 14 februari 2024 een amendement aangenomen, waarin het college wordt opgeroepen de aanbevelingen uit het onderzoek over te nemen en uit te voeren. 

c. Klachtafhandeling

De centrale vraag bij het Doe Mee-onderzoek 2023 was:

Op welke wijze geven decentrale overheden beleidsmatig en organisatorisch vorm aan de afhandeling van klachten, tot welke resultaten leidt dit beleid en op welke wijze wordt hierover gerapporteerd aan de volksvertegenwoordiging?

 Uit het onderzoek komt naar voren dat de gemeente Westerkwartier de klachtafhandeling goed op orde heeft, maar dat er nog een aantal verbetermogelijkheden is. Daarvoor heeft de rekenkamer vier aanbevelingen geformuleerd. Aanspreekpunt namens de Rekenkamer is Avelien Haan. Zij heeft in december een toelichting gegeven aan de raad waarmee dit onderzoek is afgerond. Het college heeft in de bestuurlijke reactie aanbevelingen 3 en 4 overgenomen en tijdens de behandeling in het raadsoverleg op 4 december 20204 ook toegezegd de aanbevelingen 1 en 2 over te nemen.

Actuele onderzoeken

a. Herindeling

Herindeling is een thema dat verschillende fracties graag onderzocht willen zien. De Rekenkamer heeft de formulering van dit onderzoek afgestemd en opgestart. 

In het onderzoek staat de volgende vraag centraal: Welke gevolgen heeft de herindeling op de uitvoering van het beleid op vier onderwerpen voor gemeenteraad, uitvoerders en inwoners en welke lessen zijn te leren bij het harmoniseren en ontwikkelen van beleid na de herindeling? De Rekenkamer kiest twee beleidsterreinen waarvoor nieuw beleid is gemaakt en twee terreinen waarvoor dat nog niet het geval is. De Rekenkamer maakt bij nieuw beleid de keus voor de visie op dienstverlening (Dichtbij en Duurzaam) en de Kwaliteitsvisie Openbare Ruimte. De Rekenkamer kiest daarnaast voor twee subsidieregelingen.

Avelien Haan en Jan Brontsema voeren dit uit. De uitvoering van dit onderzoek heeft vertraging opgelopen. De oplevering van het rapport wordt verwacht tweede kwartaal van 2025.

b. Voorliggende voorzieningen sociaal domein 

De vraag is: Hoe is het professionele deel van het voorliggend veld in de gemeente Westerkwartier ingericht, hoe percipiëren inwoners dit, waar liggen hiaten in het aanbod en hoe verhouden deze zaken zich tot demografische ontwikkelingen in de gemeente?

ZorgfocuZ heeft dit onderzoek uitgevoerd. Het college van burgemeester wil recht doen aan het onderzoek en de Rekenkamer gevraagd om de bestuurlijke reactie in de eerste helft van januari 2025 te verzenden. We verwachten dan ook dat de gemeenteraad in het eerste kwartaal van 2025 het rapport, de conclusies en aanbevelingen tegemoet kan zien.

Jan Brontsema is aanspreekpunt. 

c. Energiebesparingsplicht

Als onderwerp voor het Doe Mee-onderzoek 2024 is gekozen voor de onderzoeksvraag:

Welke inspanningen plegen gemeenten en provincies bij het toezicht en de handhaving van de energiebesparingsplicht en de informatieplicht energiebesparing en wat zijn daarvan de resultaten? De resultaten van het onderzoek zijn inmiddels bekend. Samen met de Noordelijke Rekenkamer is gekozen voor een vervolgonderzoek naar de effecten van het toezicht. 28 november 2024 heeft de gemeenteraad daarover een brief ontvangen

Oplevering van het onderzoek gebeurt naar waarschijnlijkheid in het eerste kwartaal van 2025. Jan-Willem van de Kolk is aanspreekpunt voor dit onderzoek.

d. Regionale Energie Strategie (RES)

Centraal bij het onderzoek naar de Regionale Energie Transitie staan de vragen: Op welke wijze borgden de gemeenten de democratische legitimiteit van de Regionale Energiestrategie 1.0 en hoe borgen zij de democratische legitimiteit van het proces ná de RES 1.0 ? Dit onderzoek wordt verricht door de Noordelijke Rekenkamer in samenwerking met de Rekenkamer van de gemeente Westerkwartier. De oplevering van dit onderzoek gebeurt naar waarschijnlijkheid ook in het eerste kwartaal, mogelijk het tweede kwartaal van 2025. Jan-Willem van de Kolk is aanspreekpunt voor dit onderzoek. 

e. Armoedebeleid

 De onderzoeksopdracht is:
Is het armoedebeleid van de gemeente Westerkwartier doeltreffend?

Armoede is ingrijpend en bepalend voor de kwaliteit van het leven. Gemeenten hebben een verantwoordelijkheid om haar inwoners bestaanszekerheid en perspectief te bieden. Raadsfracties geven aan dat een onderzoek naar de doeltreffendheid van het armoedebeleid van de gemeente Westerkwartier hun interesse heeft. In het overleg tussen de Rekenkamer en het presidium kwam nadrukkelijk de suggestie naar voren om onderzoek te doen naar dit thema. 

Armoedebeleid wordt vermeld in de Onderzoeksagenda 2024-2025 van de Rekenkamer. Vlak na de herindeling heeft de gemeente gekozen voor een andere aanpak om de levenskwaliteit van mensen in armoede te verbeteren. De financiële regelingen voor de inwoners met een minimuminkomen staan daarbij met name centraal. De eerste effecten daarvan kunnen nu zichtbaar zijn. In het onderzoek wil de Rekenkamer bekijken of de ingezette koers de effecten heeft opgeleverd die vooraf waren verwacht. De Rekenkamer is vooral benieuwd naar de doeltreffendheid van de aanpak. Het onderwerp raakt inwoners die in armoede leven. De resultaten van het onderzoek kan de gemeenteraad inzicht bieden en zo mogelijk helpen om de kaders voor het beleid bij te stellen.

Het onderzoeksbureau dat geselecteerd is voor dit onderzoek is Domenie Doelgericht Onderzoek. Avelien Haan is het aanspreekpunt vanuit de Rekenkamer. Oplevering van het onderzoek wordt verwacht in het derde kwartaal van 2025.

3. Aanbevelingen

Het college moet jaarlijks aan de raad laten weten wat er met de aanbevelingen aan het college is gedaan. (Uit: Wet versterking decentrale Rekenkamers, artikel 185a)

De Rekenkamer heeft de onderstaande aanbevelingen gedaan: 

4. Rooster Van Aftreden

Twee leden van de Rekenkamer zijn gelijktijdig benoemd en komen ook gelijktijdig voor herbenoeming in aanmerking. Om te voorkomen dat twee leden over zes of twaalf jaren tegelijkertijd stoppen is er een rooster van aftreden waarmee dit wordt voorkomen.

Mochten leden kiezen voor herbenoeming, dan wordt aan het eind van een periode door de klankbordgroep getoetst of leden nog voldoen aan het opgestelde profiel. Herbenoeming geldt voor een periode van zes jaren.

De Rekenkamer evalueert jaarlijks haar functioneren en het Rooster van Aftreden.