Jaarverslag Adviesraad Sociaal Domein Westerkwartier 2025

Jaarverslag 2025

Westerkwartier, 3 maart 2026

1. Inleiding en Managementsamenvatting

Per 1 oktober 2018 is de Adviesraad Sociaal Domein Westerkwartier officieel geïnstalleerd. De Adviesraad, verder te noemen ASDW, geeft gevraagd en ongevraagd advies aan het college van B&W op het terrein van het sociaal domein: de participatiewet, de jeugdwet en de wet maatschappelijke ondersteuning. De ASDW is bij wet ingesteld per gemeente.

In 2022 zijn de organisatievorm en de werkwijze geëvalueerd. Dit heeft geleid tot onderstaande veranderingen, die hun volledig beslag in 2024 hebben gekregen.

Bij de invulling van de plaatsen voor leden van de ASDW wordt ernaar gestreefd een of twee plekken in te vullen met leden uit het Platform Toegankelijkheid Westerkwartier en uit de WSW-populatie.

Het beleid in het sociaal domein wordt voorbereid in de themagroepen, per onderwerp samen met beleidsambtenaren van de gemeente. Zo vindt vooraf inbreng plaats vanuit de ASDW op het beleid in het Sociaal domein. Het aantal adviezen is hierdoor afgenomen en het aantal onderwerpen waar inbreng is geweest, is toegenomen.

Onderwerpen themagroep Wmo o.a.:

• Automaatje
• Welzijn op recept
• Eenzaamheid.

Onderwerpen themagroep Participatie o.a.:

• (plan van aanpak) Armoedebeleid
• Communicatie in vorm en inhoud vanuit de gemeente en De Schans naar doelgroepen.

Onderwerpen themagroep Jeugd o.a.:

• Hervormingsagenda Jeugd
• Verordening jeugdhulp.

Onderwerpen werkgroep Sport, Cultuur en Gezonde leefstijl o.a.:

• GALA (gezond actief leven akkoord)
• Mentale gezondheid.

De ASDW heeft in 2025 vier gevraagde adviezen, één ongevraagd advies en twee instemmingsbrieven uitgebracht aan het college van B&W.

Het aantal besproken onderwerpen, waar inbreng op gegeven is, bedraagt ca 30.

De ASDW heeft in 2025 de begrote kosten onderschreden. De begroting voor 2026 is mede in verband met de ontwikkelingen rond het Ravijnjaar sterk teruggebracht.

2. Samenstelling en werkwijze van de ASDW

De ASDW bestond op 31 december 2025 uit 11 leden exclusief de onafhankelijk voorzitter. In 2025 is van één lid de zittingstermijn verstreken. In het eerste kwartaal 2026 zullen sollicitatiegesprekken plaats vinden om de ASDW weer op sterkte (13 leden exclusief de voorzitter) te brengen.

De ASDW wordt ondersteund door een ambtelijk secretaris.

Afgelopen jaar heeft twee keer informeel overleg plaatsgevonden met wethouders die (aspecten uit) het sociaal domein in hun portefeuille hebben.

Een van de werklijnen voor de themagroepen is al enige jaren de aansluiting bij de beleidsvoorbereiding door beleidsambtenaren van de ambtelijk opgestelde jaarplanning. In 2024 is de ontwikkeling ingezet om tussen de themagroepen en de werkgroep enerzijds en met het beleid betrokken ambtenaren anderzijds van gedachten te wisselen over de ontwikkelingen in het Sociaal Domein. Deze werkwijze is verder verfijnd in 2025. De inbreng vanuit de leden van de ASDW zorgt ervoor dat opmerkingen en suggesties in het beleid terecht komen, voordat dit voor advisering wordt aangeboden aan de volledige ASDW.

De ASDW vervult aldus een deel van de wettelijke taak in de voorbereiding van beleid in plaats van in een latere fase. Hierdoor neemt niet alleen het aantal uitgebrachte, formele adviezen af, maar zullen de gevraagde adviezen leiden tot minder wijzigingsvoorstellen in het voorgestelde beleid.

De ASDW heeft drie themagroepen op het gebied van de drie wetten sociaal domein: Jeugd, Participatiewet en Wmo. Deze themagroepen staan onder voorzitterschap van een lid van de ASDW en bestaan uit leden van de ASDW. Van de mogelijkheid om externe leden uit te nodigen is in 2025 geen gebruik gemaakt. Naast de themagroepen is een werkgroep ingesteld, die zich bezig houdt met het beleid in het totale sociaal domein op het terrein van sport, cultuur en gezondheid.

De wettelijke taak tot advisering loopt hierdoor gestroomlijnd en efficiënt in de voor advisering benodigde tijd.

De themagroepen bereiden de adviezen voor ten behoeve van de plenaire vergaderingen van de ASDW en dragen zo bij tot een efficiëntere plenaire vergadering. De leden van de ASDW werken enerzijds uit eigen kennis/ervaring, anderzijds uit signalen die uit de samenleving worden gehaald.

Gemeenten hebben de opdracht nadrukkelijk aandacht te besteden aan participatie van en door inwoners. In de ASDW is een presentatie gehouden over de aanpak van de gemeente Westerkwartier. Mede in dit verband is door de ASDW nadrukkelijk aandacht gevraagd voor inclusie, het betrekken van alle inwoners bij het beleid van de gemeente.

3. Inrichting van de ASDW en gewenste structuur

In de verordening en in het huishoudelijk reglement per 1 januari 2024 is de huidige organisatievorm gedefinieerd. In de verordening wordt de inbreng van het cliëntperspectief geborgd door het genoemde in artikel 4 lid 4.

In de praktijk borgt de vaste agendering van WSW en Platform Toegankelijk Westerkwartier inhoudelijke inbreng vanuit het deze aspecten van het cliëntperspectief.

4. Werkzaamheden 2025

In 2025 zijn er tien vergaderingen van de ASDW geweest.

Overleg met de verantwoordelijke wethouders heeft in 2025 één keer formeel plaatsgevonden en een keer in informele sfeer.

In 2025 zijn vier gevraagde adviezen uitgebracht en één ongevraagd advies. Tevens zijn twee instemmingsbrieven aangeboden. In de voorbereiding van het beleid is de ASDW steeds beter betrokken door het gemeentelijk apparaat.

De adviezen betreffen onder andere Plan van aanpak Armoedebeleid, plan van aanpak Eenzaamheid en Inclusieagenda. Voor een compleet overzicht van de uitgebrachte adviezen, zie bijlage A.

In 2025 is er landelijk een initiatief van het ministerie van VWS in gang gezet, waarmee beoogd wordt via zgn. participatiehubs decentraal geld beschikbaar te stellen aan inwoners. Een aantal leden van de ASDW heeft aan bijeenkomsten hierover deelgenomen. Het lijkt er echter op dat de bestemming en de besteding van de gelden in de provincie Groningen wordt bepaald en verdeeld via reeds gevestigde welzijnsorganisaties in plaats vanuit bewonersinitiatieven.

Deelname vanuit de ASDW is daardoor afwachtend en niet actief deelnemend geworden.

In de gedachtewisselingen tussen ambtenaren en de themagroepen zijn diverse onderwerpen besproken.

Themagroep Participatie

De themagroep participatie kende in 2025 vier leden vanuit de ASDW. De themagroep komt regelmatig bijeen, in principe elke maand.

In de tweede helft van 2025 heeft de voorzitter van de themagroep participatie te kennen gegeven zijn werkzaamheden te stoppen. Een tweede lid van de themagroep heeft aangegeven haar periode niet te willen verlengen per 2026 en – vanwege drukke andere werkzaamheden – haar lidmaatschap per 1 januari te beëindigen. Begin 2026 zullen we als ASDW en themagroep op zoek gaan naar nieuwe leden voor de themagroep.

De themagroep heeft een aantal keren overleg gehad met ambtenaren en heeft een aantal werkbezoeken afgelegd om zich te verdiepen in de aandachtspunten van de themagroep.

De themagroep heeft een aantal keren overleg gehad met ambtenaren en heeft een aantal werkbezoeken afgelegd om zich te verdiepen in de aandachtspunten van de themagroep. Het gaat dan om de volgende bezoeken/contacten

De themagroep heeft in 2025 een aantal onderwerpen besproken en gevraagd of ongevraagd advies uitgebracht. Het betreft de volgende punten:

In maart 2025 is (gevraagd) advies uitgebracht over plan van aanpak armoede. Nadat hierover overleg heeft plaatsgevonden met ambtenaren heeft de themagroep een advies voorbereid voor de ASDW vergadering van 4 maart. Daar is het advies besproken en vervolgens aan B en W gezonden.

In het plan van aanpak armoedebeleid is een nadere concretisering gegeven van de intenties die in de in februari 2024 door de gemeente Westerkwartier opgestelde armoedevisie zijn verwoord. Als ASDW spreken we onze waardering uit voor het feit dat de gemeente Westerkwartier kiest voor een brede, integrale benadering van het hardnekkige probleem van armoede, en voor de wijze waarop de gemeente partners betrokken heeft bij de uitwerking van het beleid. Ook de inzet van ervaringsdeskundigen wordt door de ASDW ondersteund.

Belangrijk aandachtspunt en rode draad voor de ASDW is de wijze waarop inwoners geïnformeerd worden over de mogelijkheden van ondersteuning. Dat betekent niet alleen dat de – schriftelijke - communicatie op orde moet zijn (leesbaar en bereikbaar), maar ook dat mensen in de omgeving inwoners met armoedeproblematiek vanuit vertrouwen kunnen ondersteunen.

In dat kader heeft de ASDW er ook op aangedrongen bij de herziening van de potjeswijzer er zorg voor te dragen dat inwoners die een beroep op meerdere potje willen doen, niet steeds dezelfde gegevens aan hoeven te leveren. Maar dat dit op een eenvoudige wijze te regelen is.

Rode draad in de adviezen en besprekingen van de themagroep participatie is dat de zorg of de geboden zorg en voorzieningen bij de mensen terechtkomen die ze nodig hebben. Hoe bereikt de gemeente of sociaal werk De Schans de juiste mensen, hoe onderhoudt de gemeente contacten met deze mensen en hoe monitort de gemeente of en hoe de geboden voorzieningen inderdaad bij deze mensen terecht komen. En of de geboden voorzieningen voorzien in de vragen/behoefte van mensen.

Themagroep Jeugd en werkgroep Sport, Cultuur en Gezondheid

De themagroep jeugd is uitgebreid van twee naar vier leden.

Overzicht van de werkzaamheden:

• 08 april: vooroverleg over de Hervormingsagenda Jeugd
• 24 april: overleg met de betrokken beleidsambtenaar over de Hervormingsagenda Jeugd, onze vragen en opmerkingen.
• 21 augustus: vooroverleg themagroep Jeugd over aanpassing Verordening Jeugdhulp (onderwerp; algemene voorzieningen voor jeugdigen en hun ouders)
• 28 augustus: overleg met de hierbij betrokken beleidsambtenaar over de Verordening Jeugdhulp (uitleg gekregen en verschillen benoemd tussen huidig beleid en de aanpassingen).
• 17 september: vooroverleg om vragen te formuleren over het jaarverslag van SW De Schans.

Verder heeft de themagroep in mei zich verdiept in het werken met Teams.

In november: Presentatie "kansen voor kinderen" in de ASDW vergadering.

Provinciaal programma van 5 Groninger gemeenten en 5 Drentse gemeenten, met als doel de cirkel van armoede en de gevolgen daarvan te doorbreken door een duurzame oplossing te bieden.

Bij het bespreken van het beleid DOS (Domein Overstijgend Samenwerken) beleid 2024, heeft de themagroep Jeugd opgemerkt dat de samenwerking met de JGZ/GGZ ontbreekt.

De themagroep Jeugd volgt deze ontwikkeling in de komende jaren.

Het beleidsplan Sociaal domein is in 2024 vastgesteld.

In dit plan heeft de themagroep Jeugd een oordeel gegeven over de keuze en werkwijze "gezinsgerichte aanpak". De themagroep Jeugd hoort regelmatig terug hoe deze ontwikkeling verder vorm krijgt. Bijvoorbeeld via overleg met SW De Schans en via informatie over het project "project kansen voor kinderen".

De themagroep Jeugd en de Werkgroep Sport, Cultuur en Gezondheid is volgend en betrokken bij de provinciale ontwikkeling "Groningen Groeit op" en "Gezond Groningen". Gezond Groningen beschrijft de ontwikkeling, invulling en samenwerking d.m.v. het IZA en GALA die door alle gemeenten is ondertekend. (IZA = Integraal Zorg Akkoord) en (GALA = Gezond Actief Leven Akkoord).

Met de beleidsambtenaar Westerkwartier heeft de Werkgroep Cultuur, Sport en Gezondheid de afspraken besproken die zijn gemaakt in het GALA akkoord.

De themagroep Jeugd en de werkgroep Sport, Cultuur en Gezondheid zijn daarin volgend in 2025.

Bijvoorbeeld:

• Hoe worden gezondheidsachterstanden teruggedrongen?
• Hoe zorg je voor een gezonde leefomgeving?
• Hoe versterk je de sociale basis?
• Hoe zorg je ervoor dat je inwoners vitaal ouder worden?
• Hoe bevorder je de mentale gezondheid?

Project Kickstart, is gevolgd.

Themagroep Wmo

De themagroep Wmo heeft in 2025 regelmatig met de beleidsmedewerkers van gedachten gewisseld en is er informatie ontvangen alsmede de stand van zaken over een aantal Wmo onderwerpen gedeeld.

Hieronder volgt een opsomming van de onderwerpen van de themagroep Wmo:

DOS (Domein Overstijgend Samenwerken) programma

DOS is een werkwijze waarbij Gemeenten, Zorgverzekeraars en Zorgkantoren de schotten tussen wetten (Wmo, Wlz en Zvw) doorbreken om thuis betere zorg te kunnen bieden. Het doel is passende ondersteuning in de eigen omgeving met focus op welzijn en informele zorg.

Automaatje

Automaatje is een initiatief van de ANWB in samenwerking met Gemeente Westerkwartier en sociaal werk de Schans. Minder mobiele inwoners kunnen met hulp van vrijwillige chauffeurs deelnemen aan sociale activiteiten of een familie/arts bezoek. Na de rit betaalt de deelnemer € 0,35 per gereden kilometer aan de chauffeur. Het vergroot de mobiliteit en sociale betrokkenheid en verbindt mensen.

Welzijn op recept

Welzijn op recept is een samenwerking tussen huisartsen en sociaal werk de Schans om inwoners met milde (psychische sociale klachten o.a. eenzaamheid te ondersteunen via een niet medische verwijzing. Een welzijnscoach helpt bij het vinden van passende activiteiten om het welbevinden te vergroten.

Kleine woningaanpassingen en nieuwe regeling Wold en Waard

Huurders van Wold en Waard die via de Wmo in aanmerking zouden komen voor een kleine woningaanpassing krijgen dit van Wold en Waard. Er is een totaal bedrag van 50.000 euro beschikbaar gesteld door de gemeente. Per woning kan er maximaal 1000 euro worden ingezet.

Themagroep Wmo heeft hier vraagtekens bij gezet of huurders hierbij bevoorrecht zijn ten opzichte van inwoners die geen woning van Wold en Waard huren. Er moet immers een eigen bijdrage worden verrekkend bij een Wmo voorziening.

Er is een ingewikkelde financiële verrekening gevonden die moeilijk uit te leggen is door zowel de beleidsmedewerker als de Wethouder.

Pre-mantelzorgwoningen

De gemeente wil de regels versoepelen om premantelzorgwoningen te realiseren door particuliere inwoners. De website is wat vollediger en toegankelijker geworden.

Eenzaamheid

Samen met de beleidsmedewerker is gebrainstormd hoe vorm te geven aan een landelijk probleem.

Er zijn vele vormen van eenzaamheid. De uitdaging is hoe bereik je de mensen en hoe kan je de sociale basis van inwoners versterken. Sociaal werk de Schans heeft eenzaamheid ook opgepakt en er is een signaleringskaart ontwikkeld hoe eenzaamheid kan worden herkend. Er is veel aandacht voor de verschillende doelgroepen zoals ouderen, mensen met een migratie achtergrond, seksuele identiteit en jongeren.

Housing First

House First is een traject met een woning als basis in plaats van als einddoel. Er zijn 2 woningen beschikbaar gesteld door Wold en Waard voor jongeren van 18-27. Zij kunnen met begeleiding zelfstandig wonen. Er vindt vooraf een screening plaats door Limor.

Limor is een landelijk opererende organisatie die drie voorwaarden stelt waaraan de jongeren tijdens het wonen aan moeten houden.

• er wordt een huurcontract getekend en er wordt huur betaald door de jongeren.
• jongeren moeten begeleiding aanvaarden.
• ze mogen geen overlast veroorzaken.

Maatschappelijke opvang Beschermd wonen

Maatschappelijke opvang wordt regionaal opgepakt met de centrum gemeente (Groningen). Uitstroom zit muurvast. Er zijn nagenoeg geen woningen beschikbaar er is veel contact met het fysieke domein. Er zijn in onze gemeente ongeveer 60 woningen nodig.

Er leven mensen in auto’s portieken en op straat ook in de gemeente Westerkwartier. Het zijn mensen met of zonder baan, dak- en thuislozen.

Aanbesteding hulpmiddelen

Welzorg heeft na de Europese aanbesteding de gunning gekregen voor hulpmiddelen. De aanvang is 1 januari 2026 en de duur is 6-8 jaar. Deze organisatie is ook 7 dagen per week en 24 uur per dag bereikbaar voor calamiteiten bij de hulpmiddelen.

Cliënt ervaringsonderzoek (Wmo)

Er is met de beleidsmedewerker nagepraat over dit onderzoek. Met name was onze vraag waarom mensen die zowel telefonisch als tijdens een persoonlijk gesprek een afwijzing voor een voorziening hebben gekregen niet hebben kunnen deelnemen aan dit onderzoek.

De gemeente wil deze opmerking van ons in overweging nemen.

PGB afdracht werkgeverslasten

Het PGB bedrag voor een voorziening is verhoogd dit omdat er nu aan de belastingdienst moet worden afgedragen.

Voortgang dement vriendelijke samenleving

Samen met de ketenpartners wordt er een jaarplan en een plan van aanpak opgesteld waarin vier speerpunten komen te staan. Welke dat zijn is nog niet bekend. Er komt een lokale coördinator.

Gemeenten hebben de opdracht nadrukkelijk aandacht te besteden aan participatie van en door inwoners. In de ASDW is een presentatie gehouden over de aanpak van de gemeente Westerkwartier. Daarbij is door de ASDW nadrukkelijk aandacht gevraagd voor inclusie, het betrekken van alle inwoners bij het beleid van de gemeente.

5. Effectiviteit werkzaamheden

Evaluatie van de tijdelijke werkgroep Sport, Cultuur en Gezonde Leefstijl heeft tot het inzicht geleid dat de werkgroep zonder het toevoegsel “tijdelijk” verder zal gaan.

Voorlopig kan deze werkgroep niet worden gemist, omdat de werkzaamheden van de werkgroep niet bij een van de themagroepen zijn onder te brengen.

6. Financiële verantwoording (afgerond op hele euro’s)

7. Samenvatting en conclusie

Het aantal uitgebrachte gevraagde en ongevraagde adviezen is in totaal vijf geweest, met twee instemmingsbrieven.

Meer accent op de voorbereiding van de advisering via de themagroepen en de werkgroep enerzijds en beleidsambtenaren anderzijds heeft een stevig effect gehad op het aantal adviezen. In vergelijking met vorige jaren is dit aantal enorm gedaald, terwijl de invloed in het voortraject steviger is geworden en daarmee de totale effectiviteit van de inbreng vanuit de ASDW is versterkt (of: vergroot).

Het aantal onderwerpen waarover in de beleidsvoorbereiding is meegedacht vanuit de themagroepen bedraagt ca. 30.

De ASDW is ruim binnen het afgesproken budget gebleven. Omdat de begroting eerdere jaren ook onderschreden is en omdat in het kader van het ravijnjaar 2026 scherper op kosten wordt gestuurd, is de begroting 2026 naar beneden bijgesteld in vergelijking tot voorgaande jaren.

Bijlagen

• Lijst gevraagde en ongevraagde adviezen 2022-2025
• Rooster van aftreden ASDW 2025
• Begroting 2026