Huisvesting statushouders
Statushouders zijn welkom en verdienen een plek in onze samenleving en in het Westerkwartier. We hebben de wettelijke plicht om statushouders te huisvesten. Statushouders hebben een verblijfsvergunning, hebben of ontvangen de Nederlandse nationaliteit en staan op de wachtlijst voor een woning.
Samen met woningcorporatie Wold & Waard zijn we al langere tijd bezig om deze taakstelling te realiseren. Dit is niet voldoende, daarom zijn we voor de huisvesting van statushouders voortdurend op zoek naar geschikte locaties voor (tijdelijke) oplossingen. We onderzoeken daarvoor alle locaties, ook commercieel vastgoed, om te kijken hoe we voor de korte, middellange en lange termijn ons huisvestingsprobleem statushouders kunnen oplossen. Deze opgave pakken we graag samen op met onze inwoners. Daar betrekken we ook nadrukkelijk bedrijven, maatschappelijke organisaties en verenigingen dorpsbelangen in onze gemeente bij.
In gesprek
Voor 2025 hebben we als gemeente onze taakstelling gehaald. Dat is gelukt door onze samenwerking met andere gemeenten, bedrijven, maatschappelijke organisaties en inwoners.
In 2025 en de eerste twee maanden van 2026 heeft het Instituut voor Gedragen Besluiten gesprekken gevoerd in de verschillend kernen van de gemeente Westerkwartier. Misschien heeft u hier wel aan meegedaan.
De vragen die het instituut aan inwoners heeft gesteld, zijn:
- Heeft of kent u een plek die (mogelijk) geschikt is om statushouders te huisvesten?
- Waar moet de gemeente volgens u zeker op letten bij huisvesting van statushouders in uw buurt of dorp?
- Wat zou u zelf kunnen of willen doen als er statushouders in uw buurt komen wonen?
De gesprekken hebben plaatsgevonden in groepen van maximaal 10 inwoners. De begeleiding gebeurde door onafhankelijke gespreksleiders van het Instituut voor Gedragen Besluiten. Wij zijn als gemeente niet bij de gesprekken aanwezig geweest. Zo kon iedereen vrijuit spreken. We wilden iedereen de kans geven om te vertellen waar wij als gemeente rekening mee moeten houden als er statushouders in de buurt komen wonen. De gemeente toetst of de initiatieven vallen binnen de huidige regels en randvoorwaarden.
Initiatieven
De gemeente nodigt alle inwoners, bedrijven en organisaties die mee willen denken over de huisvesting van statushouders nog steeds uit om zich te melden bij de gemeente. Dit kan via het reactieformulier. De gemeente staat open voor alle suggesties, die bijdragen aan het realiseren van de taakstellingen.
Vraag- en antwoordlijst
Wat is de aanleiding voor deze gesprekken in de verschillende dorpen?
Op 27 mei 2025 heeft het college besloten met de inwoners van de gemeente Westerkwartier te gaan praten om op korte termijn woonplekken voor statushouders te vinden. De aanleiding hiervoor is dat de gemeente elk jaar een taakstellingen krijgt. We zijn dus altijd op zoek naar huisvesting. In 2025 ging een doorstroomlocatie in Doezum niet door. Dat speelt ook mee in de aanleiding voor deze gesprekken.
Hoe staat het nu met deze gesprekken?
In februari ronden we de gesprekken af, dan vinden de laatste gespreksrondes plaats in de dorpen.
Wat kan ik zelf doen als ik een idee heb om statushouders te huisvesten?
Inwoners van de gemeente Westerkwartier mogen via hun initiatief indienen via het reactieformulier.
Wat doet de gemeente als er onvoldoende initiatieven op tafel komen?
Dat is nog niet bekend. Het is wel zo dat de gemeente dan zelf de regie neemt om de taakstellingen voor de gemeente Westerkwartier te halen. In 2025 heeft de gemeente Westerkwartier haar taakstelling gehaald.
Samenvatting IkBesluitMee gesprekken
U vindt hier en samenvatting van de vragen en antwoorden die gesteld worden tijdens de gesprekken.
Kan de gemeente leegstaande panden (laten) ombouwen tot woonruimte?
Ja, soms kan dat. Dat onderzoeken we dan eerst goed voordat we dat beslissen.
Er heerst een woningtekort en op korte termijn moeten statushouders permanente woonruimte hebben. Ik maak mij zorgen over als statushouders geen woonruimte kunnen krijgen. Hoe gaat de gemeente om met dit soort "noodsituaties"?
Als statushouders geen woonruimte kunnen krijgen, verblijven ze langer in een AZC. Dit is niet wenselijk omdat ze plekken bezet houden van asielzoekers en nog niet kunnen beginnen met de integratie in Nederland. Daarom worden er nu tussenoplossingen bedacht zoals doorstroomlocaties, waardoor deze mensen eerder naar de gemeente kunnen verhuizen waar ze ook definitief gaan wonen.
Worden er grote groepen statushouders bij elkaar gehuisvest?
Westerkwartier is een plattelandsgemeente. Het is daarom belangrijk om naar de aard en schaal van de dorpen te kijken als het om opvanglocaties gaat. Het ene dorp zal hierin meer draagkracht hebben dan het andere dorp.
Hoe gaat het met de volgende jaren en de hoeveelheid statushouders die de gemeente dan moet huisvesten?
Op dit moment zijn we bezig om de basis rondom de huisvesting van statushouders op orde te krijgen, zodat we de komende jaren de taakstelling beter kunnen behalen.
Kan de gemeente zien welke statushouder welk beroep heeft en hier ook op selecteren?
Nee, we weten niet welk beroep iemand heeft en we kunnen daar ook niet op selecteren.
Hoeveel sociale huurwoningen gaan er naar statushouders en hoeveel gaan er naar andere mensen die een sociale huurwoning zoeken?
Het afgelopen jaar is er ongeveer 10% van de vrijkomende woningen naar statushouders gegaan. Dit was niet genoeg om de taakstelling te behalen, dus we moesten daarnaast nog andere inspanningen leveren.
Kijkt de gemeente ook naar de voorzieningen die er in een dorp zijn zoals winkels?
Als we een tijdelijke locatie zoeken of onderzoeken dan kijken we inderdaad ook of er voorzieningen in de buurt zijn.
Hoe zit het nu precies met de vergoeding voor huisvesting van statushouders? Kan de gemeente hier uitleg of informatie over geven?
Voor het tijdelijk huisvesten van statushouders in bijvoorbeeld een hotel oid krijgt de gemeente geld van het COA, omdat deze mensen normaal bij het COA in een AZC zouden zitten. Dit is een vast bedrag waaruit gemeentelijke inzet wordt betaald, begeleiding, vervoer, en de huur van de locatie. De hoogte van de huur is altijd een overeenkomst tussen de gemeente en de verhuurder.
Wat zijn de rechten en plichten van statushouders?
Statushouders zijn nieuwe Nederlanders. Zij hebben daarom dezelfde rechten en plichten als u en ik. Alleen de verplichting om in te burgeren is een extra verplichting. Daarvoor volgen zij een inburgeringscursus.
Wat houdt de inburgeringscursus in en wanneer moeten de statushouders dit afgerond hebben?
In een inburgeringscursus leren nieuwkomers de Nederlandse taal en hoe de Nederlandse samenleving werkt. Het is een verplicht traject. Het doel is om goed te kunnen integreren en mee te kunnen doen op de arbeidsmarkt. Nieuwkomers hebben drie jaar de tijd om aan de inburgeringsplicht te voldoen.
Denkt de gemeente ook mee over het creëren van woonruimte voor starters?
De gemeente kijkt in de woningbouwplannen naar alle doelgroepen. Ook starters hebben hier een plek in.