De roek is een beschermde vogel. We willen daarom in kaart brengen wat de mogelijkheden zijn om de overlast te beperken op een manier die bescherming biedt aan de roek. 

Inventariseren meldingen

Inventariseren meldingen

De roek is een beschermde vogel. We willen daarom in kaart brengen wat de mogelijkheden zijn om de overlast te beperken op een manier die bescherming biedt aan de roek. Daarnaast inventariseren we meldingen en ervaringen van inwoners. Op basis hiervan kijken we wat we kunnen doen aan de overlast. U kunt ons daarbij helpen door dit formulier in te vullen.

Inventarisatie roeken

De roek

De roek is een beschermde vogelsoort. Dit is geregeld in de Wet natuurbescherming(externe link). De provincie Groningen(externe link) is bevoegd gezag voor deze wetgeving en daarmee verantwoordelijk voor beleid, vergunningverlening en handhaving. Roekennesten en -kolonies zijn het hele jaar beschermd. Roeken kunnen overlast veroorzaken. Roeken zijn in het broedseizoen echter ook nuttig. Ze voeren dan grote hoeveelheden schadelijke insecten aan hun jongen zoals rupsen en larven.

Roeken in het Westerkwartier

De roek nestelt bij voorkeur in hoge bomen waar ze de jongen relatief veilig kunnen grootbrengen. Ze broeden in kolonies. Hun voedsel vinden ze vooral in het omliggende agrarische gebied. In onze regio neemt het aantal roeken toe. Het Westerkwartier is bij uitstek geschikt voor vestiging van de soort. Kolonies komen dan ook voor in onze hele gemeente. De gemeente Westerkwartier monitort sinds 2019 jaarlijks het aantal kolonies en het aantal bewoonde nesten. In 2019 waren er 25 kolonies en ongeveer 1000 broedparen. In 2022 zijn er 32 kolonies geteld met 1039 broedparen. Gelukkig zorgen niet deze kolonies voor overlast. Overlast wordt vooral ervaren in woonstraten binnen de bebouwde kom, waar veel mensen en veel roeken dicht op elkaar wonen.

Ervaart iedereen overlast?

Als de vogels in grote aantallen dicht bij woningen broeden kan de overlast aanzienlijk zijn. Het gaat vooral om lawaai, van ’s morgens vroeg tot ‘s avonds laat. Mensen kunnen soms niet meer met het raam open slapen. Ook vogelpoep op straat en in de tuin zorgt voor viezigheid en ergernis. Een gevaar voor de volksgezondheid vormen de roeken echter niet. De gemeente heeft geen wettelijke plicht om actie te ondernemen tegen overlast. Soms kunnen omwonenden zelf maatregelen nemen om de overlast te beperken. Bijvoorbeeld door een beschermhoes over de auto of spullen in de tuin te doen, of een afdakje te maken om onder te zitten. Uit ervaringen in andere delen van het land blijkt dat mensen die gewend zijn aan een roekenkolonie in het dorp zich minder storen aan de vogels, en er zelfs aan gehecht raken. Overlast wordt vooral ervaren bij nieuwe, snel groeiende kolonies. Dat neemt niet weg dat de overlast aanzienlijk kan zijn voor wie direct naast of onder de kolonie woont.

Aanpak van overlastlocaties

Bij overlast mogen roeken niet zomaar worden verstoord. Ook het weghalen en verplaatsen van nesten buiten het broedseizoen is niet toegestaan. Hiervoor is een ontheffing van de Wet natuurbescherming bij de provincie Groningen nodig. Dit is een kostbaar en zorgvuldig proces. De gemeente neemt in 2022 voorbereidingen om een ontheffing aan te vragen om ernstige overlastlocaties in de bebouwde kom aan te pakken vanaf 2023. Onder het kopje Roekenbeschermingsplan kunt u meer lezen over wat dit betekent.

Roeken in het buitengebied

Soms ontvangen we meldingen van schade aan landbouwgewassen. De gemeente heeft hier geen bevoegdheid en kan hierin niets betekenen. Wij hebben de Provincie gevraagd wat wel kan:
“De provincie Groningen kent – in tegenstelling tot sommige andere provincies – geen toestemming voor het bestrijden van roeken voor landbouwschade/faunaschade.
De provincie maakt aanvullende mogelijkheden voor schadebestrijding mogelijk vanaf een totaal schadebedrag in de provincie van € 25.000 euro, voor soorten die niet in hun voortbestaan worden bedreigd. De (geregistreerde) schade door roeken komt nog niet boven die drempel uit.
Als boeren schade ondervinden, kunnen ze maatregelen treffen ter verjaging van roeken(externe link)
Als de schade niet te voorkomen is, kan men een ontheffing aanvragen voor het bestrijden van de schade. Als de provincie die weigert, komt men mogelijk in aanmerking voor een tegemoetkoming in de schade(externe link)

Roekenbeschermingsplan

Aanpak ernstige overlast

Op 20 april 2022 heeft de raad besloten dat er een plan komt om vanaf 2023 ernstige overlast van roeken aan te pakken. Ernstige overlast betekent dat er veel nesten zijn op korte afstand van meerdere woningen, waar veel mensen last van ervaren. Bijvoorbeeld als er 40 broedpaartjes of meer in een woonstraat binnen de bebouwde kom nestelen. 
Roekenkolonies in het buitengebied of op particulier terrein vallen niet onder dit plan.
Om het plan uit te voeren is toestemming (ontheffing) van de provincie nodig. In deze ontheffing wordt nauwkeurig beschreven bij welke overlast en op welke manier roeken verjaagd mogen worden. De gemeente laat hiervoor roekenbeheerplan opstellen met een uitgebreide ecologische analyse.

Wat staat er in het plan

In het roekenbeheerplan moet onder meer zijn aangeven wat de overlastlocaties zijn en op welke locaties de roeken wel ongestoord kunnen broeden. 
Onderdeel van het plan is een beschrijving hoe de roeken op overlastlocaties worden verstoord en hoe de roeken kunnen worden gelokt naar de nieuwe beheerlocaties. In een eerste verkenning zijn mogelijke beheerlocaties in beeld gebracht. Dit bleek best een lastige opgaaf omdat ook beheerlocaties aan een aantal eisen moeten voldoen:  
Allereerst moet de locatie voldoen aan de eisen van de roek, het liefst hoge eiken en essen in een rand. Het blijkt in de praktijk best lastig de roeken te verplaatsen naar de beoogde locatie. De kans bestaat dat verstoring en het verplaatsen van nesten vooral tot verplaatsing van het probleem leidt.
Ten tweede moeten de eigenaren en omwonenden het hier me eens zijn. Er zijn weinig bosjes waar niemand omheen woont en omwonenden kunnen bezwaar maken tegen het aanwijzen van het bosje als beheerlocatie. Om de roeken actief te lokken moet de eigenaar van de plek toestemming moet geven. Een beheerlocatie moet geen toekomstige overlastlocatie worden. In de praktijk betekent dat dat alleen enkele gemeentelijke bosjes in aanmerking komen.

Wanneer wordt het uitgevoerd?

Wanneer de ontheffing is verleend volgt de uitvoering. Het plan wordt eerst ingezet voor 4 jaar (2023-2026) Het verjagen van de roeken vindt dagelijks plaats in de maanden januari, februari en maart. Dit gebeurt onder toezicht van deskundigen die bevoegd zijn om met verschillende verjagingstechnieken te werken. Hierbij kunnen vrijwilligers uit de buurt worden ingezet om mee te helpen met verjagen. 
Als er in maart roeken gaan zitten broeden en eieren hebben gelegd, moet de verstoring onmiddellijk stoppen. De provincie ziet hier ook op toe. Verstoring is strafbaar en wordt als misdrijf beschouwd. Roeken laten zich niet zo maar naar andere locaties verjagen. Het zijn slimme vogels die heel kritisch zijn in de keuze van hun broedlocatie. 
Om gebruik te kunnen blijven maken van het plan, is het nodig dat de gemeente de roeken en ook de ondervonden overlast aantoonbaar in de gaten blijft houden en het plan blijft evalueren.

Planning

  • Eind 2021: verkenning
  • 10 en 15 februari 2022: bewonersavonden ernstige overlastlocaties. Verslag van deze avond.
  • 15 maart 2022: bewonersavond mogelijke beheerlocaties (verslag volgt)
  • 29 maart 2022: vaststelling aangepaste verkenning en voorgestelde aanpak door college 
  • 20 april 2022: besluit voorgestelde aanpak (scenario) door gemeenteraad
  • Mei 2022: voorbereiden aanbesteding 
  • Juni 2022: keuze uitvoerende partij
  • Juli t/m december 2022: maken plan van aanpak en aanvragen ontheffing
  • Januari 2023: uitvoering op ernstige overlastlocaties
Roekennesten
Vliegende roeken

Heeft u gevonden wat u zocht?

Vragen? Wij helpen u graag!

Heeft u een vraag, opmerking of suggestie? Wij zijn via de volgende kanalen te bereiken:

Onze medewerkers helpen u graag.